( مسأله ششم ) ( كلام خداوند ) ششم از صفات ثبوتيه خداوند عبارتست از صفت تكلم ، مسلمانان و بلكه همهء پيروان اديان آسمانى اجماع دارند بر اينكه خداوند متعال متكلم است ولى پيرامون اين صفت مباحث فراوانى مطرح شده كه ما به سه بحث و يك خاتمه خواهيم پرداخت : 1 - ماهيت كلام خدا . 2 - برهان بر اثبات كلام . 3 - كلام خدا حادث است يا قديم ؟ امّا بحث اوّل : در رابطه با حقيقت و ماهيت تكلّم و كلام خدا بطور كلى دو نظريه مطرح است : 1 - متكلمين اماميه و معتزله مىگويند : كلام در همه جا عبارتست از همين حروف و اصوات كه به طرز خاصى با يكديگر تأليف شده و معناى مخصوصى را دلالت دارند و اين همان كلام لفظى است كه داراى شعبه‌ها است از قبيل اينكه : يا مفرد است يا مركب ، يا جمله اسميه است و يا فعليه و . . . يا جمله انشائيه است و يا خبريه يا امر است يا نهى و يا تمنى و يا ترجى و . . . منتهى ما انسانها جسم هستيم و داراى حنجره و صوت و زبان و مخارج حروف و لذا با همين ابزار سخن مىگوئيم امّا خداوند متكلم است يعنى يك سلسله